Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
BOLIMÓW     English text

Początki osadnictwa żydowskiego w Bolimowie przypadają na drugą połowę XVIII wieku. Na przełomie lat 1793 i 1794 w miejscowości żyło 33 wyznawców judaizmu, w 1800 roku - 84. Wydany w 1883 roku "Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich", podaje, że w 1859 roku w Bolimowie było "111 domów i 1.004 mieszkańców (w tej liczbie 306 żydów). Ludność gminy w 1878 r. wynosiła 4.979 mieszkańców, w tej liczbie 4.434 katolików, 505 żydów i 40 protestantów".

Gmina żydowska w Bolimowie ukonstytuowała się w XIX wieku. Podlegali jej Żydzi z okolicznych miejscowości. Miejscowy kahał posiadał między innymi synagogę i cmentarz.

Bolimów - plan rewiru żydowskiego między ulicami Pustą i Sokołowską,
według stanu z 1827 r. (ze zbiorów Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie)

Emigracja zarobkowa do Ameryki z przełomu XIX i XX w. oraz ciężkie walki toczone w rejonie Bolimowa w okresie I wojny światowej spowodowały odpływ części ludności żydowskiej. Spis powszechny z 1921 roku odnotował w Bolimowie już tylko 259 Żydów. W przededniu wybuchu II wojny światowej w miejscowości żyło 235 osób pochodzenia żydowskiego.

Podczas II wojny światowej naziści utworzyli w Bolimowie getto. Na relatywnie niewielkiej powierzchni stłoczono około półtora tysiąca osób - miejscowych Żydów, jak również przesiedleńców ze Strykowa i Łodzi. Likwidacja getta nastąpiła w marcu 1942 roku. Mieszkańców getta deportowano do Warszawy, skąd później trafili do obozu zagłady w Treblince.

Dziś w Bolimowie nie ma Żydów. Nie ma już piekarni Pinkusa Poznańskiego, rzeźni Szołe Rotsztajna. W Nowy Rok - Rosz ha-Szana - Żydzi nie gromadzą się nad brzegami Rawki, by wytrząsać swe grzechy do wody. Opuszczona synagoga przy ul. Farnej została przebudowana i przeznaczona na posterunek policji.

Bolimow - teren cmentarza żydowskiego macewa w Bolimowie kamień nagrobny Bolimów - grób żydowskiego żołnierza na cmentarzu wojennym

Cmentarz żydowski w Bolimowie zlokalizowany jest około pięćdziesięciu metrów od cmetnarza katolickiego. Od bramy cmentarnej należy kierować się w lewą stronę. Po minięciu niewielkiej łąki można dostrzec parcelę z niewielkim obwałowaniem ziemnym, wyznaczającym granice bolimowskiego beit-kwarot. Do dziś na terenie cmentarza zachowały się już tylko dwa nagrobki. Na podstawie fotografii ustalono, że jeden z nich stoi na grobie kobiety [...] córki Mosze, zmarłej w dn. 9 listopada 1883 r. ( 9 heszwan 5644 r.).

Żydowski nagrobek można odnaleźć także na cmentarzu żołnierzy niemieckich z lat I wojny światowej, położonym w Kolonii Bolimowskiej, przy skrzyżowaniu dróg do Aleksandrowa i Miedniewic. Kilka żydowskich grobów znajduje się też na cmentarzu rzymsko-katolickim w kwaterze wojskowej z okresu II wojny światowej.


tekst & zdjęcia: K. Bielawski
współpraca: Anna Grzegorzewska
Kliknij tu, by obejrzeć nagranie zarejestrowane na tym cmentarzu

Polecamy lekturę opracowania "Gmina żydowska w Bolimowie", zamieszczonego na stronie www.humin.eu
Księgę Pamięci Bolimowa znajdziesz na stronie Nowojorskiej Biblioteki Publicznej

Poszukujemy wszelkich informacji o Żydach z Bolimowa i ich nekropolii.
Czekamy też na relacje osób, które pamiętają ten cmentarz z okresu przed II wojną światową.
Teksty i zdjęcia opublikowane w serwisie www.kirkuty.xip.pl są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas