Jak podaje "Encyklopedia Gmin Żydowskich w Polsce", pierwsze wzmianki o osadnictwie żydowskim w Inowłodzu pochodzą z 1537 roku. Liczba ludności żydowskiej zmalała po zniszczeniach wojennych z czasów Potopu, jednak od XVIII wieku Żydzi ponownie zaczęli osiedlać się w miasteczku. Od końca XIX wieku miejscowość była popularnym miejscem wypoczynku Żydów z okolicznych miast. Na przestrzeni wieków ludność żydowska stanowiła około 30% mieszkańców. Tuż przed wybuchem II wojny światowej mieszkało tu ponad pół tysiąca Żydów. Holocaust przeżyło zaledwie kilku z nich.

Dziś o inowłodzkim sztetl przypomina gmach synagogi. Po wojnie przez wiele lat składowano tu nawozy , później urządzono bibliotekę, od pewnego czasu budynek służy jako sklep.  Część starych polichromii na ścianach została zamalowana. Pod hebrajskimi tekstami modlitw stoją teraz piramidy słoików z dżemem.

Cmentarz żydowski w Inowłodzu powstał w początkach XIX wieku i zlokalizowany jest w pobliżu odkrywkowej kopalni chalcedonitu. Nekropolia została zniszczona w czasie II wojny światowej. W 1996 roku znajdowało się tu około siedemdziesięciu macew, najstarszy zidentyfikowany nagrobek pochodził z 1875 r. Niestety, liczba macew z roku na rok zmniejsza się.

Zdjęcia: Robert Karbownik - http://www.inowlodz.friko.pl/
Tekst: KB