Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
KOBYLA GÓRA
  English text

Historia osadnictwa żydowskiego w Kobylej Górze (w języku niemieckim: Haideberg) nie jest zbyt dobrze udokumentowana. Tej miejscowości nie wymienia obszerna "Encyclopedia of Jewish Life before and during the Holocaust", a dziewiętnastowieczny "Słownik geograficzny Królestwa Polskiego" podaje jedynie, iż w Kobylej Górze w 41 domach żyło 359 mieszkańców, w tym 160 Żydów. Wzmianki o żydowskich mieszkańcach można natomiast znaleźć w książce autorstwa ks. Władysława Nawrota "Kobyla Góra. Dzieje parafii w latach 1821 - 1945" oraz w monografii "Dzieje Kobylej Góry", opracowanej przez Edwarda Lamka i Stanisława Nawrockiego. Wiadomo, że wyznawcy judaizmu żyli w Kobylej Górze na pewno w XVIII wieku, już wtedy mieli dom modlitwy. W latach 1887-1888 wzniesiono nową synagogę. W końcu XIX wieku w Kobylej Górze i okolicznych miejscowościach mieszkało 185 Żydów. Najwyraźniej część Żydów z Kobylej Góry wzięła udział w powszechnej w tym czasie emigracji zarobkowej za ocean - w 1905 roku liczba żydowskich mieszkańców miejscowości wynosiła już tylko 139 osób.

Podczas II wojny światowej większość kobylogórskich Żydów została zgładzona. Podobno po wojnie do miasta wrócił tylko jeden z nich.

Cmentarz żydowski w Kobylej Górze znajduje się w lesie, w pobliżu ośrodka wypoczynkowego "Nad Zalewem". Nekropolia została założona pod koniec XVIII wieku. Podobnie jak w innych gminach żydowskich, także w Kobylej Górze istniało bractwo pogrzebowe, z języka hebrajskiego zwane Chewra Kadisza. Zadaniem członków bractwa było organizowanie pochówków, przygotowywanie zwłok do pogrzebu czy czuwanie przy zmarłym od chwili zgonu do pochówku. Podczas II wojny światowej zniszczono nagrobki oraz ogrodzenie z cegły. W latach PRL opuszczony cmentarz coraz bardziej popadał w ruinę. W 1992 roku mieszkańcy Kobylej Góry uporządkowali teren nekropolii, a z pozostałych macew i ich fragmentów ustawiono lapidarium wraz z tablicą pamiątkową o treści: "Ruiny cmentarza żydowskiego (1770 - 1945). Żydom polskim przez pamięć wspólnej niedoli - Społeczeństwo. 1992".

Na kilkudziesięciu zachowanych nagrobkach można zaobserwować charakterystyczne dla żydowskiej sztuki sepulkralnej zdobienia, między innymi dłonie w geście błogosławieństwa (symbol umieszczany na grobach zmarłych z rodu Kohenów) czy też ręce wrzucające monetę do skarbony - płaskorzeźbę zdobiącą macewy osób za życia wspomagających biednych. Pojawiające się obok hebrajskich inskrypcji epitafia w języku niemieckim są świadectwem asymilacji części Żydów z Kobylej Góry.

tekst: K. Bielawski

Kobyla Góra - cmentarz żydowski macewa Izraela syna Naftalego Kobyla Góra - macewa z grobu małżonków Meira i Rejce Kobyla Góra - nagrobki na cmentarzu żydowskim
zdjęcia: Leesah Miriam Brzezińska
Kobyla Góra - cmentarz żydowski Kobyla Góra - cmentarz żydowski Kobyla Góra - cmentarz żydowski Kobyla Góra - cmentarz żydowski
Kobyla Góra - cmentarz żydowski Kobyla Góra - cmentarz żydowski Kobyla Góra - cmentarz żydowski Kobyla Góra - cmentarz żydowski
   
zdjęcia: Małgorzata Frąckowiak
Poszukujemy wszelkich informacji o Żydach z Kobylej Góry i ich cmentarzu.
Czekamy też na relacje osób, które pamiętają tą nekropolię z okresu przed II wojną światową.
Teksty i zdjęcia opublikowane w serwisie www.kirkuty.xip.pl są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe jest wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas