Kliknij, aby doda stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzie księga gości napisz do nas
KOΜBRZEG

Osadnictwo 篡dowskie w Ko這brzegu ma bardzo star metryk, si璕aj帷 czas闚 鈔edniowiecznych. Pierwsze wzmianki o obecno軼i wyznawc闚 judaizmu w tym mie軼ie pochodz bowiem z 1261 roku. Pod koniec XV wieku ko這brzescy 砰dzi - podobnie jak inni 砰dzi z Pomorza - zostali zmuszeni do opuszczenia miasta. Ponowny rozw鎩 osadnictwa 篡dowskiego przypada na pocz徠ek XIX wieku. W 1812 roku za這穎no cmentarz 篡dowski, a w 1845 r. wzniesiono synagog. Wielu miejscowych 砰d闚 znalaz這 zatrudnienie przy obs逝dze przyje盥瘸j帷ych do miasta kuracjuszy. Liczba 砰d闚 w Ko這brzegu wzrasta豉 stopniowo, w 1897 roku w mie軼ie 篡這 ju oko這 sze軼iuset os鏏 pochodzenia 篡dowskiego. Pierwsza wojna 鈍iatowa oraz p騧niejszy kryzys gospodarczy wp造n窸y jednak na zmniejszenie liczebno軼i tej grupy narodowo軼iowej. W 1933 roku, w chwili doj軼ia Hitlera do w豉dzy, gmina 篡dowska w Ko這brzegu liczy豉 ju tylko oko這 dwustu cz這nk闚. Antysemickie represje ze strony nazist闚 wp造n窸y na dalszy odp造w 砰d闚. Podczas Nocy Kryszta這wej zniszczono synagog, zdemolowano cz窷 篡dowskich dom闚, a wielu 砰d闚 ucierpia這 w wyniku napa軼i. Wi瘯szo嗆 tych, kt鏎zy pozostali w mie軼ie a do wybuchu II wojny 鈍iatowej, w dniach 11-12 lutego 1940 r. deportowano do gett na Lubelszczy幡ie, sk康 p騧niej trafili do oboz闚 zag豉dy.

Gmina 篡dowska w Ko這brzegu posiada豉 dwa cmentarze. Starszy z nich powsta w 1812 r. u zbiegu dzisiejszej ul. Zdrojowej i ul. Mickiewicza. Pochowano na nim mi璠zy innymi znanego balneologa Hermana E. Hirschfelda. Kolejny cmentarz za這穎no na pocz徠ku XX wieku przy obecnej ul. Koszali雟kiej. Po przej璚iu w豉dzy przez nazist闚, obie nekropolie zosta造 zniszczone. P造ty nagrobne wyrwano i wykorzystano do prac budowlanych. W czasach PRL na "nowym" cmentarzu zbudowano stacj przesy這w gazu. Dopiero w 2000 roku uda這 si doprowadzi do upami皻nienia miejsca poch闚ku ko這brzeskich 砰d闚. Na terenie cmentarza przy ul. Mickiewicza utworzono niewielkie lapidarium. Do jego budowy wykorzystano kilka odnalezionych nagrobk闚, kt鏎e ustawiono na planie Gwiazdy Dawida. Zachowane stele nagrobne to p造ty piaskowcowe, z inskrypcjami w j瞛yku hebrajskim. Zwracaj uwag zdobienia w formie subtelnej wici ro郵innej oraz wyryty na jednym z nagrobk闚 symbol Opatrzno軼i Bo瞠j, znak zdecydowanie obcy dla judaizmu, jednak pojawiaj帷y si na 篡dowskich macewach w rejonach, gdzie wyznawcy religii moj瞠szowej stykali si z ewangelikami. Ods這ni皻o tak瞠 stylizowany na macew pomnik, na kt鏎ym wyryto napis o tre軼i: "Ku pami璚i cz這nk闚 spo貫czno軼i 篡dowskiej Ko這brzegu, wywiezionych w 1940 roku i zamordowanych przez hitlerowc闚 w dniu 28 pa寮ziernika 1942 roku w obozie zag豉dy w Be鹵cu. Spo貫czno嗆 篡dowska mieszkaj帷a w Ko這brzegu w latach 1812-1940, wnios豉 znacz帷y wk豉d w rozw鎩 miasta jako nadmorskiego uzdrowiska. Mieszka鎍y Ko這brzegu. W tym miejscu w latach 1812-1938 znajdowa si cmentarz 篡dowski".

tekst: K. Bielawski
zdj璚ia: Jerzy Gmiter
Podzi瘯owania dla p. Piotra Babuli

cmentarz 篡dowski w Ko這brzegu Ko這brzeg - pomnik na cmentarzu 篡dowskim Ko這brzeg - macewa na cmentarzu 篡dowskim Ko這brzeg - macewa
Poszukujemy wszelkich informacji o 砰dach z Ko這brzegu i ich nekropoliach.
Czekamy te na relacje os鏏, kt鏎e pami皻aj te cmentarze z okresu przed II wojn 鈍iatow.

Teksty i zdj璚ia opublikowane w serwisie www.kirkuty.xip.pl s chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materia堯w mo磧iwe wy陰cznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji

strona główna cmentarze warto wiedzie księga gości napisz do nas