Prof. Andrzej Trzciński w swej książce "Śladami zabytków kultury żydowskiej na Lubelszczyźnie" tak opisuje historię osadnictwa żydowskiego w Krasnymstawie: "Najstarsze wzmianki o Żydach pochodzą z 1548 roku. Miasto było własnością królewską i w 1554 roku po raz pierwszy otrzymało przywilej de non tolerandis Judaeis, potwierdzany przez następnych władców. Niewielka ilość Żydów mieszkała jednak na przedmieściach. Moc przywileju utrzymana została do początków XIX wieku. Wtedy to pożar zniszczył ogromną część miasta i w 1811 roku powstał projekt "dopuszczenia starozakonnych do miasta", w celu szybkiego podniesienia go ze skutków klęski. Od 1833 roku Żydzi mogli się tu osiedlać, nabywać place i budować domy. U schyłku XIX wieku na 7.212 mieszkańców było już 1763 Żydów (24,4%). W przededniu II wojny światowej na około jedenaście tysięcy mieszkańców, ludność żydowska stanowiła piątą część. Żydzi z Krasnegostawu wymordowani zostali w obozie zagłady w Bełżcu".

Niewiele materialnych śladów pozostało po społeczności krasnystawskich Żydów. Przy ul. Czystej znajdziemy gmach dawnej synagogi, wybudowanej zapewne pod koniec XIX wieku lub na początku XX wieku. W okresie powojennym działał tu zakład krawiecki, a wnętrze zostało zmodernizowane. Przy ul. Rejowieckiej, około kilometra od Rynku, ocalały resztki cmentarz żydowskiego, założonego w 1890 roku. Ostatni znany pogrzeb odbył się tu w 1943 roku. W wyniku zniszczeń z czasów II wojny światowej, do dziś zachowały się tylko pojedyncze nagrobki.

tekst: KB - www.kirkuty.xt.pl
zdjęcia: Jacques Lahitte