| strona główna | cmentarze | warto wiedzieć | księga gości | napisz do nas |
| MORDY | ||
| "A jeśli (....) chory, uchowaj Boże, kona, wówczas członkowie bractwa nie ustąpią z jego domu i w liczbie dziesięciu osób pozostaną tam do wydania przez niego ostatniego tchnienia, a potem uczynią wszystko jak się należy w myśl przepisów". Z księgi Bractwa Pogrzebowego w Mordach |
||
Nie wiemy, kiedy pierwsi Żydzi zamieszkali w Mordach. Istotny rozwój osadnictwa żydowskiego w tej miejscowości przypadł na XIX wiek. Liczba Żydów wzrosła z 531 osób w 1827 roku do 1.206 osób w 1857 roku, co stanowiło około 65% całej ludności miasta. Większość zamieszkałych tu Żydów zajmowało się handlem i rzemiosłem. W Mordach istniały dwie synagogi, w jednej z nich dominowały wpływy chasydzkie. Po I wojnie światowej w Mordach zaczęły organizować się komórki Bundu, który uzyskał tu znaczne wpływy. W czasie wojny radziecko-polskiej w 1920 roku w Mordach stracony został jeden z czołowych działaczy tej organizacji - Israel Lederman, oskarżony przez polskie władze o współpracę z bolszewikami.
W spisie powszechnym w 1921 roku 1.746 mieszkańców Mord zadeklarowało pochodzenie żydowskie.
W okresie międzywojennym w Mordach bardzo aktywnie działało szereg organizacji żydowskich, z Poalej Syjon na czele. W 1940 roku hitlerowcy niedaleko Mord zorganizowali obóz pracy dla Żydów, a 1941 roku - getto. W 1942 roku getto zlikwidowano, a Żydów zamordowano w Treblince. Po wyzwoleniu miasteczka w 1945 roku w niejasnych okolicznościach z rąk partyzantów zginęło dwóch ocalałych Żydów, mieszkańców Mord. Populacja Żydów w Mordach była zawsze stosunkowo liczna i przekraczała 50% ogółu, w 1921 roku w Mordach mieszkało 1746 Żydów, na ogólną liczbę 3268 mieszkańców.
|
||
 |
 |
 |
| Zdjęcia wykonane na cmentarzu w Mordach w 1990 r. (foto: Grzegorz Przewłocki) | ||
Cmentarz żydowski w Mordach położony jest przy ul. 11 Listopada, około 800 metrów na wschód od centrum miejscowości. Przed wojną zajmował 1 hektar powierzchni, dziś znajduje się na nim około kilkadziesiąt macew, w większości zniszczonych. Cmentarz zdewastowany został w okresie powojennym, część macew wykorzystano do wybudowania rampy przy stacji kolejowej. Warto wiedzieć, że w Żydowskim Instytucie Historycznym w Warszawie przechowywana jest oryginalna księga bractwa pogrzebowego Chewra Kadisza w Mordach. Jest to jeden z nielicznych tego typu dokumentów, ocalałych z wojennej pożogi. tekst: Artur Cyruk |
||
| Cmentarz żydowski w Mordach w obiektywie Zbigniewa Ukleji Więcej zdjęć tego Autora znajdziesz na stronie www.ukleja.eu |
||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
Poszukujemy wszelkich informacji o Żydach z Mord i ich nekropolii. Czekamy też na relacje osób, które pamiętają ten cmentarz z okresu przed II wojną światową. |
||
Teksty i zdjęcia opublikowane w serwisie www.kirkuty.xip.pl są chronione prawem autorskim. Wykorzystanie materiałów możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji |
||
| strona główna | cmentarze | warto wiedzieć | księga gości | napisz do nas |