Samodzielna gmina żydowska powstała w Nowym Targu w drugiej połowie XIX wieku. Krzysztof Strauchman w swym opracowaniu "Judaica - skarby po podhalańskich Żydach" tak opisuje historię osadnictwa żydowskiego w tym rejonie: "Pierwsze rodziny żydowskie docierają na Podhale w wieku XVII, sprowadzane przez władze starostwa do prowadzenia karczm z przywilejem propinacji czyli sprzedaży alkoholu (...). Wiek XIX to okres szybkiego rozrostu społeczności Żydów, przede wszystkim w głównym mieście Podhala - Nowym Targu, gdzie spis ludności w roku 1910 wykazał, że Żydzi stanowią 15 procent ludności (1370 osób). W ciągu następnych 30 lat populacja Żydów w mieście sięgęła 20 procent i 2,4 tysiąca ludzi. Taki wzrost ilościowy był powodowany dużą dzietnością rodzin żydowskich i napływającą na ten teren falą następnych osadników. Nie brak wśród nich było biedoty, ale bogaci Żydzi skupili w swoich rękach łącznie połowę handlu miejskiego, wykupują najlepsze kamienice, dominując wśród ludzi wykonujących wolne zawody, posiadając własny silny samorząd i 6 - 8 osobowe przedstawicielstwo w Radzie Miejskiej".

Cmentarz żydowski w Nowym Targu przy obecnej ulicy Jana Pawła II został założony około 1875 roku. Podczas II wojny nekropolię zdewastowali Niemcy. Dzieła zniszczenia dokończyły powojenne władze miasta, wykorzystując ocalałe macewy do utwardzania ulic w pobliżu dawnego targowiska. Do dziś zachowało się około czterdziestu nagrobków. We wschodniej części cmentarza pochowano nowotarskiego rabina Hirscha. Jak mówi Tadeusz Jakubowicz, prezes Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie: "Żyjący na przełomie wieków XIX i XX rabin był bardzo nietypową postacią. Po radę do niego przychodzili nie tylko Żydzi, ale też chrześcijanie". W czasach Holocaustu cmentarz był miejscem masowych egzekucji. Na bramie wejściowej zawieszona jest tabliczka z informacją o miejscu przechowywania klucza. Nekropolia znajduje się pod opieką Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie.

Więcej informacji o społeczności żydowskiej w Nowym Targu znajdziesz tutaj:
Kliknij tu, by obejrzeć film video nakręcony na tym cmentarzu

tekst & zdjęcia: Anna Grzegorzewska