Żydzi ponownie zaczęli osiedlać się w Strzegomiu po 1812 r., gdy Fryderyk Wilhelma III wydał tzw. edykt emancypacyjny. W 1842 r. założyli oni gminę, która organizacyjnie podlegała jednostce w Świdnicy. Napływ Żydów do Strzegomia wiązał się również z rozwojem miasta (wydobycie granitu na dużą skalę, doprowadzenie linii kolejowej). W 1849 roku liczba członków społeczności żydowskiej wynosiła 29 osób, natomiast w 1880 r. już 140. Przejęcie władzy przez Hitlera w Niemczech było początkiem końca obecności Żydów w Strzegomiu. W 1936 r. władze niemieckie rozwiązały tutejszą gminę. Trzy lata później w mieście żyło jeszcze zaledwie 6 Żydów. W okresie drugiej wojny światowej istniał w Strzegomiu m. in. obóz pracy przymusowej dla Żydów; wszyscy jego więźniowie zostali w grudniu 1944 r. przewiezieni do obozu Bergen-Belsen.

Założenie żydowskiego cmentarza datuje się na 1815 r. Wcześniej pochówki strzegomskich Żydów odbywały się w Świdnicy. Nekropolia zajmuje powierzchnię około 0,07 hektara w rogu zdewastowanego cmentarza ewangelickiego. Teren jest otoczony murem od strony ulicy i sąsiadującego domu, posiada także zamkniętą na kłódkę bramę. Na cmentarz można wejść od strony parku, gdzie ogrodzenie na pewnej długości jest zniszczone. W latach 90-tych miejsce to było kilkukrotnie sprzątane, jednak dziś nie widać śladu po tych zabiegach. Teren jest pokryty bujną roślinnością i śmieciami. Trudno pod tym wszystkim dostrzec, ile tak naprawdę zachowało z tego XIX-wiecznego cmentarza. Dojrzeć można kilka macew, w tym jedną dobrze zachowaną powojenną, a także pojedyncze podstawy nagrobków. Mimo opłakanego stanu cmentarza namawiam gorąco do jego odwiedzenia - póki pozostały na nim choć szczątki historii naszych żydowskich sąsiadów. A może pewnego dnia kogoś z nas spotka niespodzianka i zastanie to miejsce uporządkowane, co odsłoni być może większą liczbę zachowanych macew.

Nekropolia znajduje się przy ul. Św. Jadwigi. Od strony ulicy ciągnie się kamienny mur, będący częścią ogrodzenia cmentarza.

tekst: Małgorzata Frąckowiak
Kliknij tu by obejrzeć film video nagrany na tym cmentarzu