Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
 
Cmentarz żydowski w Żyrardowie  - foto K. Bielawski

Pierwsi Żydzi na ziemiach polskich pojawili się prawdopodobnie w IX lub X wieku i przez tysiąc lat żyli wśród nas. Stosunki z ludnością chrześcijańską układały się różnie - raz lepiej, raz gorzej - jednak Polska nie była tu wyjątkiem. Wielu Żydów wygnanych z innych krajów właśnie tu znalazło schronienie i zostało na stałe, a niektórzy średniowieczni kronikarze określali nasz kraj jako paradis Iudeorum. Na początku XX wieku tereny Polski zamieszkiwało trzy i pół miliona Żydów, co dziesiąty obywatel Rzeczypospolitej miał żydowskie pochodzenie. W wielu miastach Żydzi stanowili więcej niż połowę ludności.

Tysiącletnia obecność Żydów w Polsce została brutalnie przekreślona przez hitlerowców. Eksterminacji w gettach i obozach koncentracyjnych uniknęła jedynie garstka polskich Żydów. Większość tych, którym dane było przetrwać Zagładę, opuściła nasz kraj po II wojnie światowej. Kolejną falę emigracji wymusiły wydarzenia marcowe z 1968 roku. Dziś nad Wisłą mieszka zaledwie kilkanaście tysięcy Żydów.

Z wojennej pożogi ocalały nieliczne synagogi, mykwy, domy kahalne i inne budynki różnego przeznaczenia. Zachowało się też stosunkowo wiele żydowskich cmentarzy. Im właśnie poświęcona jest ta witryna.

Los dla cmentarzy żydowskich okazał się tragiczny. Były niszczone przez okupanta, po wojnie często wykorzystywane jako źródło budulca, a przez komunistyczne władze skazane na zapomnienie. Dziś często też nie wiemy - lub taką niewiedzę udajemy - co znajduje się za starym murem lub w pobliskim lesie. Niestety, wciąż trwa proces dewastacji cmentarzy.

Kirkuty to miejsca szczególne. Ukryte gdzieś na uboczu, porośnięte wysoką trawą intrygują swą atmosferą i zachwycają finezją wykonania hebrajskich inskrypcji, pracowicie wykutych w kamieniu przez nieznanych rzemieślników - artystów. Warto pamiętać, że kirkuty to nierzadko najstarsze zabytki kultury materialnej w danej miejscowości czy rejonie. Przede wszystkim są to miejsca pochówku tysięcy ludzi i jako takim należy im się szacunek.

Założona w 2005 r. strona www.kirkuty.xip.pl jest próbą prezentacji cmentarzy żydowskich.. Autorzy mają nadzieję, że niniejszy przewodnik zwróci uwagę na znikające z naszego krajobrazu ślady po przedwojennej społeczności Żydów polskich.

Cmentarz żydowski w Lublinie (foto: A. Szulczyński)
Cmentarz żydowski w Tarnowie (foto: A. Szulczyński)
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas