Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
LĘBORK  

Gmina żydowska w Lęborku posiadała dwa cmentarze. Najstarszy z nich został założony na terenie obecnego Parku Chrobrego. Cmentarz ten istniał do końca XIX wieku. Kolejną nekropolię założono w początkach XX wieku przy obecnej ul. Krzywoustego. Wiadomo, że cmentarz ten był ogrodzony niewysokim murem, przy wejściu znajdował się dom stróż oraz budynek, opisywany w materiałach źródłowych jako "kaplica", zapewne pełniący funkcję domu przedpogrzebowego.

Obie nekropolie zniszczyli naziści w 1938 roku. Na terenie starego cmentarza można dziś odnaleźć ślady grobów. W latach sześćdziesiątych pozostałości nagrobków z cmentarza przy ul. Krzywoustego na polecenie miejscowych władz zostały usunięte. Jedną z osób uczestniczących w tych pracach był p. Maurycy Frąckowiak. W swym opracowaniu zatytułowanym "Żydzi a energetyka lęborska" tak opisuje dewastację nekropolii: "Kazano nam zabrać szpadle, łomy i liny. Na miejscu czekał na nas urzędnik z Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i ciągnik z dwiema przyczepami. Urzędnik oznajmił, że naszym zadaniem jest wydobycie zarośniętych trawą i ledwie widocznych płyt nagrobnych oraz kamiennych obramowań grobów. Zapytany wyjaśnił, że to, co dało się bez problemów rozebrać, zostało już przez ich ekipy rozebrane, załadowane i wywiezione - a to, co pozostało, czeka na nas. Bodaj przez dwa dni wyrywaliśmy z ziemi i ładowaliśmy na przyczepy kamienne pozostałości grobów. Pamiętam, że wśród wydobytych elementów znajdowało się sześć albo siedem lekko uszkodzonych macew".

zniszczone nagrobki na terenie starego cmentarza (foto: Aleksander Wąsowicz)

Część nagrobków została wykorzystana do wykonania schodów i krawężników przy stadionie przy ul. Sportowej. W latach dziewięćdziesiątych teren cmentarza został sprzedany koncernowi Statoil. W sierpniu 1998 roku robotnicy kopiący rów pod ciepłociąg dla budowanej tu stacji paliw, odkryli ludzkie kości i fragmenty macew. Powiadomiono o tym policję, konserwatora zabytków oraz władze Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich. Sprawa ciągnęła się kilka lat, w spór o dalsze losy nekropolii zaangażował się także Komitet Ochrony Żydowskich Cmentarzy w Europie, grożąc bojkotem wszystkich stacji Statoil w Europie. Ostatecznie stacja paliw pozostała na swym miejscu. Cmentarz upamiętniono ustawieniem głazu z napisem: "Żyli na tej ziemi, odeszli do wieczności, pamięć pozostała.. Żydom Lęborka w miejscu ich spoczynku. Społeczeństwo Lęborka, Gmina Żydowska".

tekst: K. Bielawski

Osobom zainteresowanym historią Żydów w Lęborku
polecamy odwiedzenie strony http://frackowiak.websites.net.pl
pomnik na cmentarzu żydowskim w Lęborku Lębork - cmentarz żydowski fragmenty nagrobków wykopane na terenie cmentarza żydowskiego w Lęborku Lębork - fragmenty żydowskich nagrobków
pomnik na terenie nowego cmentarza żydowskiego
(zdjęcia: Maciej Kołyszko)
fragmenty nagrobków wykopane na terenie cmentarza
(zdjęcia: Aleksander. Schwarz)
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas