Społeczność żydowska w Oławie (niemiecka nazwa miasta Ohlau) nigdy nie była liczna; w okresie swego największego rozkwitu w latach 1840-1871 liczba jej członków wzrosła od 144 do 211 osób. Mniejszość ta była bardzo dobrze zintegrowana z pozostałą częścią mieszkańców Oławy i stanowiła dla tego miasta ważny element ekonomiczny; Żydzi trudnili się handlem, pracowali w mennicy miejskiej, prowadzili karczmy.

W 1816 roku Samuel Löbel Steimann nabył kawałek ziemi na obrzeżach miasta i przekazał go Gminie Żydowskiej na jej cele. Według niektórych informacji teren ów był zwany "Trupimi dołami", gdyż w średniowieczu chowano tam skazańców i zmarłych bez prawa pochówku na miejskim cmentarzu. Otwarcie cmentarza żydowskiego nastąpiło w 1818 roku.

Cmentarz żydowski w Oławie zajmuje on powierzchnię niespełna 0,2 hektara, a znajduje się na nim około czterdziestu nagrobków. Nekropolia przetrwała okres drugiej wojny światowej w całkiem dobrym stanie, ale w powojennych latach była systematycznie dewastowana. Większość macew jest przewrócona, część z nich porozbijano, swojego czasu kilka kamiennych elementów wylądowało nawet w przepływającej nieopodal rzeczce (zostały już z niej wyjęte). Bujne krzewy ukrywają fragment cmentarza, a ogrodzenie z siatki od strony łąki zostało usunięte. Obok zachował się dom pogrzebowy, przerobiony na pomieszczenia mieszkalne. Na szczęście miejsce to jest co kilka lat sprzątane - głównie podczas akcji młodzieżowych. Na wiosnę 2006 roku nekropolii przyszli z pomocą uczniowie wrocławskiego Gimnazjum Miejskiego nr 13. W dniu 7 marca 1977 r. cmentarz żydowski w Oławie został wpisany do rejestru zabytków z numerem katalogowym 385/W. Mimo przytłaczającej atmosfery, jaką tworzą poprzewracane macewy, warto zobaczyć to miejsce; będąc tam i patrząc na stan, w jakim jest cmentarz, nachodzi refleksja - cóż pozostało po naszych niegdysiejszych sąsiadach?

By dotrzeć do cmentarza należy kierować się z centrum Oławy drogą wylotową na Brzeg; za wiaduktem kolejowym skręcić w pierwszą ulicę w lewo. Nekropolia znajduje się na końcu ul. Cichej, z lewej strony.

tekst & zdjęcia: Małgorzata Frąckowiak
Kliknij tu by obejrzeć film video nagrany na tym cmentarzu