Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
WYSZOGRÓD      

Żydzi z Wyszogrodu posiadali dwa cmentarze. Najstarszy z nich powstał w XVI w. przy obecnej ul. Kilińskiego (dawnej ul. Szewskiej). Drugi cmentarz założono około 1830 r. przy dzisiejszej ul. Niepodległości. Oba cmentarze uległy dewastacji podczas II wojny światowej i w okresie późniejszym.

W latach PRL w miejscu starego cmentarza wybudowano zakład przetwórstwa owoców. Lechosław Herz w swym przewodniku Puszcza Kampinoska wspomina wydarzenie związane z tym cmentarzem: "Na początku lat sześćdziesiątych XX w. runęła część skarpy nadwiślańskiej, odsłaniając szczątki szkieletów ludzkich. Badania archeologów wykazały, że są to pozostałości starego cmentarza żydowskiego. Groby były ciasno ułożone obok siebie i zawierały szkielety pozbawione trumien, co najwyżej oszalowane kilkoma deskami. Głowy wszystkich skierowane były na zachód, ciała ułożone na wznak, a oczodoły zakryte ułamkami naczyń glinianych, co było dość powszechnym zwyczajem pogrzebowym na ziemiach Polski: przesłanianie oczu zmarłemu, obok względów estetycznych, miało na celu zabezpieczenie żywych przed złymi intencjami i złośliwością zmarłego. (...) Niemal w każdym grobie odnaleziono starannie wykonane żelazne kłódki różnych rozmiarów i kształtów".

mapa Wyszogrodu z 1937 roku
Wyszogród w 1937 roku (źródło: Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego)

W latach 1971 i 1973 na cmentarzu, w jego niezabudowanej części pomiędzy ogrodzeniem i skarpą, prowadzono badania archeologiczne, których wyniki opublikowano w pracy magisterskiej M. Piotrowskiego Cmentarzysko żydowskie w Wyszogrodzie w XV-XIX w. Sprawę odkrycia w Wyszogrodzie poruszył także Paweł Fijałkowski w swym opracowaniu Obrządek pogrzebowy Żydów polskich w świetle badań archeologicznych (Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego, nr 3/151, 1989).

Drugi cmentarz żydowski położony jest u zbiegu ul. Pokoju i ul. Niepodległości. Cmentarz zajmuje działkę geodezyjną nr 4.0001.696/5 o nieregularnym kształcie i powierzchni 14314 m kw. Również ten obiekt uległ dewastacji. W 1989 r. na cmentarzu odsłonięto obelisk, na którym umieszczono tablice z napisami: "Pamięci Żydów z Wyszogrodu zamordowanych przez hitlerowców w latach 1939-1945. Komitet Żydowski Polonii Amerykańskiej, Wyszogród 1989", " Nawet umarłym nie dali spokoju. Ten cmentarz został zbezczeszczony przez hitlerowskich barbarzyńców w latach 1939-1945", "Pamięci wszystkich rodaków Wyszogrodu, zamordowanych przez hitlerowców w latach 1939-1945. Społeczny Komitet. Wyszogród 1989 r.".

W obrębie cmentarza znajduje się kilka nagrobków, m.in. macewa Josefa syna Jakowa, zm. 23 aw 564[..] r. oraz współczesny, symboliczny nagrobek poświęcony rodzinie Brzozowskich. Teren jest nieogrodzony.

tekst: K. Bielawski
Więcej informacji o historii Żydów w Wyszogrodzie znajdziesz na stronach:
Wyszogrod, Book to the Martyrs of Wyszogrod
We Remember Jewish WYSZOGROD!

Księga Pamięci Wyszogrodu (w jęz. hebrajskim i angielskim)

Na terenie zdewastowanego kirkutu przy ul. Niepodległości wzniesiono pomnik, upamiętniający ofiary Holocaustu Na terenie zdewastowanego kirkutu przy ul. Niepodległości wzniesiono pomnik, upamiętniający ofiary Holocaustu Cmentarz żydowski w Wyszogrodzie Cmentarz żydowski w Wyszogrodzie
foto: ML foto: ML foto: Sławomir Topolewski foto: Sławomir Topolewski
Wyszogród - macewa Wyszogród - macewa grób na cmentarzu żydowskim w Wyszogrodzie Cmentarz żydowski w Wyszogrodzie
foto: Aleksander Schwarz foto: Aleksander Schwarz foto: Aleksander Schwarz foto: Sławomir Topolewski
Poszukujemy wszelkich informacji o Żydach z Wyszogrodu i ich nekropoliach.
Czekamy też na relacje osób, które pamiętają te cmentarze z okresu przed II wojną światową.
Teksty i zdjęcia opublikowane w serwisie www.kirkuty.xip.pl są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas